zuidafrika wijnland

Hollanders aan de basis
Zuid-Afrika wordt blijkbaar in Nederland vooral gezien als een bron van bodemkwaliteit tegen stuntprijzen. En dat terwijl er wel degelijk ook een groot aantal heel mooie en fijne wijnen in de Kaap wordt geproduceerd. Er is zelfs keus te over. Veel van die topbedrijven dragen overigens mooie Nederlandse namen, want hun geschiedenis dateert uit een tijd dat ondernemende Nederlanders zich vestigden in de Westkaap. In de 17e eeuw, toen de VOC bij Kaap de Goede Hoop een nederzetting had, koloniseerden leden van de VOC, en in hun kielzog ook andere landgenoten, geleidelijk aan het achterland van de Kaap. Aanvankelijk tot aan de Eerste Rivier, dan de Hellshoogte over tot aan het Hottentotten-Hollandgebergte en daarna nog aanzienlijk verder landinwaarts. Groot Constantia, Klein Constantia, Buitenverwachting, Langverwacht, Vergelegen, Rust en Vrede, Morgenhof, Morgenster, Rustenberg, Weltevrede, Vergenoegd, Welgemeend, Zorgvliet zijn slechts enkele van de mooie namen van veelal ook prachtige wijndomeinen. Hollanders als Jan van Riebeeck – die op zondag 2 februari 1659 in zijn dagboek schrijft: “Vandag, ere aan God, is daar die eerste keer van Kaapse druiwe wyn geparst…” – en Simon van der Stel hebben aan de basis gestaan van de wijncultuur in de Kaapprovincie.

Grote sprong voorwaarts
Natuurlijk dragen de Zuid-Afrikaanse wijngoederen uiteindelijk niet allemaal van dit soort aandoenlijke, oud- Hollandse namen. Want in hun eigen land verdreven Franse Hugenoten arriveerden ook en tevens veel Engelsen. Bij Franschhoek vinden we wijngoederen als La Couronne, Mont Rochelle, Dieu Donné, La Motte en Plaisir de Merle. En zo vinden we achter Remhoogte en Knorhoek bedrijven met namen als Warwick, Bellingham en Fairview. Veel van de genoemde wijnbedrijven produceren prachtige wijnen. Menigeen kan mee met de top van de wereld. In de Zuid-Afrikaanse wijnbouw bestaat namelijk een scherp gevoel voor innovatie. Een nieuwe lichting Kaapse wijnmakers doet er alles aan om zich aan de wereld te bewijzen. Er wordt veel onderzoek gedaan, bodemtypes worden in kaart gebracht en er wordt geëxperimenteerd met de plantdichtheid en plantrichting van de stokken. Het resultaat is een geweldige sprong voorwaarts in kwaliteit. Toezichthoudende instanties ter plekke ervaren deze positieve dynamiek eveneens en zij hebben recentelijk daarom bepaald dat exclusieve wijnen van de beste, kleine akkers apart mogen worden geproduceerd en als zodanig – dus met wijngaardnaam – op de markt mogen worden gebracht. Binnenkort zullen we dus kunnen kennismaken met een soort grands crus uit Stellenbosch, Franschhoek,Paarl, Wellington, Tulbagh, Robertson en Worcester. De bloei en groei van de Zuid-Afrikaanse wijnbouw heeft ertoe geleid dat er nu ook sprake is van een grote toestroom van buitenlandse investeerders en wijnproducenten. Deze nieuwe impulsen brengen nog meer vaart in de zaak. Kortom, alle ingrediënten zijn aanwezig voor een voortgaande ontwikkeling. Zuid-Afrika gaat de competitie met de grootste wijnbouwlanden en –gebieden van de wereld aan.

Het beste van
twee werelden
De wijnbouw in de Westkaap vertegenwoordigt het beste van twee werelden. Het bijzondere is dat men de tradities van de Oude Wereld op een originele en creatieve wijze combineert met de wijntechnologie van de Nieuwe Wereld. Bovendien rijpen de druiven er onder ideale natuurlijke omstandigheden. Daardoor zijn Zuid- Afrikaanse wijnen zachter, fruitiger, expressiever en toegankelijker dan de meeste wijnen van het klassieke Europa. Tegelijk zijn ze minder rijk, robuust en vol dan veel van die moderne, dikke krachtpatsers uit nieuwe wijnlanden als Californië, Australië of Argentinië. Zuid-Afrikaanse wijnen zijn tot nu toe veelal zogenaamde varietals. Wijnen van één druivenras – althans voor minimaal 85 procent daaruit gewonnen – en met de betreffende  druivennaam op het etiket. Een van hun grootste kwaliteiten is de zuiverheid en de krachtige aromatische expressie – het fruit stuift het glas uit. Volgens dit recept worden er dus heel mooie Chardonnays, Pinots Noirs, Merlots en Cabernets Sauvignons geproduceerd. Niettemin lijkt het er op dat de Kaap zijn ware  kracht vooral laat zien als het gaat om Sauvignon Blanc, Chenin Blanc (ook wel genoemd Steen en Droë Steen),  Shiraz (of Syrah) en Pinotage.

Ultieme bestemming
voor de wijntoerist
Hiermee heeft de Zuid-Afrikaanse wijnbouw een paar mooie ijzers in het vuur van de mondiale competitie. Het lijkt een beperkte range, ook inclusief de populaire Chardonnay, Merlot en Cabernet Sauvignon. En zelfs met een paar sublieme assemblages – zoals de onlangs op de markt gekomen V van Vergelegen, die is gecomponeerd uit 91 procent cabernet sauvignon, 8 procent merlot en 1 procent cabernet franc en die daarmee een klassieke Bordeaux-samenstelling heeft: de producent zegt ook dat deze V goed genoeg is om de competitie met bijvoorbeeld Lafite-Rothschild aan te gaan. Echter een sterk punt van de wijnbouw in de Kaap is de diversiteit aan terroirs, aan bodemtypes en klimaatzones. De variatie in regio’s met een eigen klimaat en een origineel bodemtype zorgt voor een fantastische verscheidenheid aan wijnstijlen. Die verscheidenheid is ook herkenbaar in het landschap. Samen met de intieme wijndorpen en –stadjes en de kleurrijke Zuid-Afrikaanse cultuur maakt het de Kaap tot kampioens-bestemming voor de wijntoerist. Er is voor de reizende wijnliefhebber bijna geen aantrekkelijker gebied in de wereld dan de Westkaap. Natuurlijk vanwege het fascinerende Kaapstad, met het Waterfront aan de oceaankant en de ruim 1000 meter omhoog rijzende Tafelberg in de rug. En natuurlijk om de woeste natuur van Kaap de Goede Hoop, waar – naar het lijkt – het zuidelijkste landpuntje van het continent en twee oceanen elkaar in een permanente heftige strijd ontmoeten. Natuurlijk ook vanwege de prachtige natuur, de  hoge rotsformaties, de ruimte en de vele, relaxte golfbanen. Maar vooral vanwege het mooie wijnlandschap, de prachtige wijnbedrijven, de bijna overal onvoorstelbaar hartelijke gastvrijheid en de heerlijk smakende wijnen. We hebben het al eerder gememoreerd: hoe jong Zuid-Afrika als wijnland in onze beleving ook is, veel wijnbedrijven stammen uit een tijd dat Holland de wereldzeeën domineerde. Tot de dag van vandaag worden we daar aan herinnerd door de schitterende Cape-Dutch architectuur van veel wijnboerderijen en andere huizen. Met klokgevels, trapgevels, rijk versierde friezen, pilasters en guirlandes, roetjes in de ramen en binnenplaatsen en trappen van bakstenen (“klompies”). Vanuit talloze comfortabele en vaak ook sfeervolle hotels, appartementencomplexen, herbergen en guest houses is het in dit wijnland heerlijk toeren en genieten. Te meer daar er mogelijkheden te over zijn om verrukkelijk te lunchen en te dineren. Laat zo’n maaltijd dan rijkelijk worden besproeid door de mooie wijnen van het land.

Enkele relevante sites:
www.stellenboschtourism.co.za
www.franschhoekwines.co.za
www.wineroute.co.za
www.paarlwine.co.za

Nederlandse importeurs van goede Zuid-Afrikaanse wijnen:
Fourcroy-Lenselink, Bussum,
www.fourcroy.com
Great Grapes, Soest,
www.greatgrapes.nl
Okhuysen, Haarlem,
www.okhuysen.nl
Sauter, Maastricht/Bussum,
www.sauterwijnen.nl
Verbunt, Tilburg, www.verbunt.nl
Wijn Verlinden, Den Bosch,
www.wijnverlinden.nl
Enkele comfortabele verblijfsgelegenheden in de Kaapse wijnlanden:
Constantia Uitsig Country Hotel, bij Kaapstad,
www.uitsig.co.za
Steenberg Hotel, bij Kaapstad,
www.steenberghotel.com
Auberge du Quartier Français, Franschhoek,
www.lequartier.co.za
La Couronne Hotel, Franschhoek,
www.lacouronnehotel.co.za
La Petite Ferme, Franschhoek,
mail: lapetite@iafrica.com
Zevenwacht Country Inn, Kuils River,
www.zevenwacht.co.za
Grande Roche Hotel, Paarl, www.granderoche.com
The Lord Charles Hotel, Somerset West,
www.nh-hotels.co.za
De Goue Druif, Stellenbosch,
www.gouedruif.hypermart.net
The Village Hotel at Spier, Stellenbosch,
www.spier.co.za